Definitie

Dyslexie betekent letterlijk: 'niet goed kunnen lezen'. De term komt uit het Grieks. 'Dys' staat voor het niet goed functioneren, oftewel dat het niet goed lukt. 'Lexis' staat voor taal of woorden. Dyslexie omvat echter veel meer dan 'het niet goed kunnen lezen'. De taalverwerking verloopt anders; daarom blijft de lees- en/of spellingontwikkeling achter.

Interessant is een aflevering van Het Klokhuis over dyslexie.

Definities

Bij kinderen met dyslexie is er sprake van een ernstige lees- en/of spellingachterstand. Ondanks dat deze kinderen goed onderwijs hebben gevolgd, hebben zij moeite met lezen en spellen en is dit proces onvoldoende geautomatiseerd. 

In Nederland worden de volgende twee officiële definities gehanteerd:

Blomert, 2006
“Dyslexie is een specifieke lees- en spellingstoornis met een neurologische basis, die wordt veroorzaakt door cognitieve verwerkingsstoornissen op het raakvlak van fonologische en orthografische taalverwerking. Deze specifieke taalverwerkingsproblemen wijken proportioneel af van het overige cognitieve en met name taalverwerkingsprofiel en leiden tot een ernstig probleem met het lezen en spellen van woorden ondanks regelmatig onderwijs. Dit specifieke lees- en spellingprobleem beperkt in ernstige mate een normale educatieve ontwikkeling. Die op grond van overige cognitieve vaardigheden geïndiceerd zou zijn.”

 
Stichting Dyslexie Nederland (SDN), 2008; 2016
“Dyslexie is een specifieke leerstoornis die zich kenmerkt door een hardnekkig probleem in het aanleren van accuraat en vlot lezen en/of spellen op woordniveau, dat niet het gevolg is van omgevingsfactoren en/of een lichamelijke, neurologische of algemene verstandelijke beperking.”

In de laatste definitie wordt gesproken van een hardnekkig probleem. Wanneer is er sprake van hardnekkigheid? Wanneer blijkt dat extra, doelgerichte en intensieve didactische ondersteuning nauwelijks leiden tot een verbetering van de lees-/spellingvaardigheid. Meer weten hierover? Kijk dan in het boek Leesproblemen en dyslexie in het basisonderwijs

Prevalentie

Hoe vaak komt dyslexie voor? Het percentage kinderen met dyslexie op de basisschool verschilt van het percentage kinderen met dyslexie op de middelbare school.

In 2016 is er via een 'Quick scan dyslexie in po en vo' in opdracht van het ministerie van OCW onderzocht welk percentage examenleerlingen in het voortgezet onderwijs een dyslexieverklaring had. Dit bleek rond de 15 procent te liggen, waarbij op het vmbo wat meer leerlingen een verklaring hadden (18,9 procent) en op het vwo lag het percentage onder de 15 procent (11,9 procent).

Op basis van eerder onderzoek naar hoe vaak dyslexie op de basisschool voorkomt, wordt in het Protocol Dyslexie diagnostiek en behandeling 2.0 aangegeven dat rond de 9 procent van de kinderen op de basisschool lees- en/of spellingproblemen heeft. Bij 40 procent daarvan is er sprake van dyslexie. In een onderzoek uit 2019 in opdracht van het ministerie van OCW, blijkt dat 7,5 procent van de leerlingen aan het eind van de basisschool dyslexie heeft. Daarbij lijkt dyslexie ongeveer anderhalf tot drie keer vaker voor te komen bij jongens dan bij meisjes.

In het rapport van themaonderzoek van de Onderwijsinspectie (2019) wordt onderstaand figuur weergegeven voor het percentage leerlingen per groep met een dyslexieverklaring.

Staafdiagram waarin het percentage leerlingen met een dyslexieverklaring per groep of klas per schoolsoort wordt weergegeven. Dit is in groep 3 0,1%, in groep 4 1%, groep 5 3,8%, groep 6 6,3%, groep 7-8 heeft 7,5% een dyslexieverklaring, 1e jaar van het voortgezet onderwijs is dit 11,9%, in het 3e jaar 13% en in het eindexamenjaar 14%.

Lees meer

Informatie over de afbakening van de definitie van dyslexie:

Informatie over ernst en hardnekkigheid bij dyslexie:

Leesproblemen en dyslexie in het basisonderwijs

Informatie over aantal dyslexieverklaringen in het basis- en voortgezet onderwijs in opdracht van het Ministerie van OCW:

Quick scan dyslexie in po en vo (2016)

Rapport van de Onderwijsinspectie over aantal dyslexieverklaringen en de verschillen tussen scholen