Gevolgen

Ernstige lees- en/of spellingproblemen kunnen grote gevolgen hebben. Hieronder worden verschillende gevolgen beschreven. Natuurlijk bestaan er grote verschillen in de mate waarin de lees- en/of spellingproblemen als last worden ervaren. Bovendien kan deze ervaren last veranderen tijdens de ontwikkeling/schoolloopbaan. Het onderwijs kan hierin een ondersteunende rol spelen door het beschikbaar stellen van compenserende hulpmiddelen.

Problemen met begrijpend lezen en schrijven

Er kan een probleem ontstaan met begrijpend lezen en schrijven. Een laag leestempo (met of zonder veel leesfouten) kan voor moeite met begrijpend lezen zorgen. Hiermee hangt samen dat leerlingen minder lezen, doordat het lezen zoveel moeite kost, waardoor de ontwikkeling van de (lees)woordenschat kan achterblijven. Afnemend leesplezier en een lage leesmotivatie spelen hierbij ook een rol. Moeite met spelling kan ervoor zorgen dat het schrijven van teksten met een heldere structuur lastig is, omdat de aandacht vooral gaat naar het goed schrijven van woorden.

Rekenproblemen

De problemen met automatisering en werkgeheugen kunnen ook leiden tot rekenproblemen. Het gaan dan met name om het onthouden van rekenfeiten. Dit leidt weer tot problemen met hoofdrekenen en rekentempo. 

Tijd tekort

Het (voortgezet) onderwijs doet voortdurend een beroep op het snel kunnen verwerken en produceren van teksten. Leerlingen met dyslexie ervaren daarbij altijd een hoge tijdsdruk. Ze hebben meer tijd nodig om gecompliceerde opdrachten te verwerken en komen aan het beantwoorden van vragen soms niet toe, terwijl ze het antwoord wel weten.

Sociaal-emotionele problemen

Naast de directe invloed van dyslexie op het lezen en schrijven, heeft het ook invloed op de sociaal-emotionele ontwikkeling. Frustratie kan tot uiting komen in het gedrag. Bijvoorbeeld schaamte voor het lees- en/of spellingprobleem, waarbij teruggetrokken gedrag wordt vertoond. Of kinderen proberen juist de problemen te verbloemen door probleemgedrag te laten zien. Niet goed kunnen lezen en spellen heeft invloed op het gevoel van eigenwaarde.

Naarmate de problemen langer blijven voortbestaan zullen de meeste leerlingen er meer hinder van ondervinden. De problemen worden ook vaak ernstiger, omdat de lees-, spelling- en schrijftaken complexer worden en er meer van de leerling op deze gebieden wordt gevraagd.
Lees- en spellingproblemen krijgen meer impact op het leven van oudere leerlingen, omdat verwachtingen van anderen en schaamtegevoelens bij de leerling een grotere rol gaan spelen. Kinderen die hun lees- en of spellingproblemen om wat voor reden dan ook niet accepteren, zich niet competent voelen en een laag zelfbeeld hebben, krijgen in de meeste gevallen (ernstige) sociaal-emotionele problemen.

Voorbeelden hiervan zijn: 

  • ernstige twijfel aan de eigen competentie; 
  • aangetast zelfbeeld; 
  • onvoldoende vanuit zichzelf gemotiveerd zijn (intrinsieke motivatie); 
  • ontwikkelen van faalangst; 
  • moeite met aansluiting bij leeftijdgenoten of volwassenen door verminderde sociale acceptatie; 
  • schroom om aan een vervolgopleiding of baan te beginnen; 
  • vermijden van bepaalde taken op sociaal gebied zoals vrijwilligerswerk en bestuurswerk.

Leerlingen aan het woord

Tyche, Xavier en Myrthe hebben alle drie dyslexie. Zij vertellen samen met hun ouders in dit filmpje waar zij tegen aanlopen en wat voor een hulp of ondersteuning zij nodig hebben.

Lees meer

Meer informatie over de gevolgen van dyslexie:

Leesproblemen en dyslexie in het basisonderwijs (2013) en

Braams, T. (2019). Handboek Dyslexie theorie en praktijk. Amsterdam: Boom uitgevers Amsterdam