Werken met protocollen in het basisonderwijs

Protocol Preventie van Leesproblemen - Groep 1 en 2

Het Protocol Preventie van Leesproblemen - groep 1 en 2 biedt handvatten om kleuters die achterblijven in hun taalontwikkeling vroegtijdig te signaleren en effectief en spelenderwijs te begeleiden. Het stimuleren van een optimale taalontwikkeling vraagt om beredeneerd aanbod, waar dit protocol veel concrete aanwijzingen voor geeft. Daarnaast wordt duidelijk wat de rol van preventie, signaleren, volgen en begeleiden is, en hoe de leerkracht dit praktische kan vormgeven. Door aandacht te besteden aan alle taaldomeinen bij de kleuters zorgt de leerkracht voor een sterke basis voor de leesontwikkeling in groep 3. 

Onderwerpen die aan bod komen zijn: 
-    Ontwikkeling en belang van mondelinge taal en geletterdheid
-    Beredeneerd aandacht geven aan mondelinge taal en geletterdheid met behulp van tussendoelen
-    Aandachtspunten en advies om mondelinge taal en geletterdheid een impuls te geven
-    Het monitoren van de taalontwikkeling
-    Een rijke taalomgeving 
-    Ouderbetrokkenheid
-    De overdracht van kleuters naar groep 3

Meer informatie over het Protocol Preventie van Leesproblemen - Groep 1 en 2 is hier te vinden.

Protocol Leesproblemen en Dyslexie - Groep 3 | Groep 4 | Groep 5-8

Voor groep 3 t/m 8 zijn er drie protocollen beschikbaar: Protocol Leesproblemen en Dyslexie voor Groep 3, Protocol Leesproblemen en Dyslexie voor Groep 4 en Protocol Leesproblemen en Dyslexie voor Groep 5 t/m 8. 

Deze protocollen leggen de nadruk op ondersteuningsniveau 2 en 3: signalering en begeleiding van lees- en/of spellingproblemen. Er wordt ook aandacht besteed aan ondersteuningsniveau 1: goed lees- en spellingonderwijs. Met goed onderwijs kunnen namelijk veel lees- en spellingproblemen voorkomen worden. Daarnaast wordt er ingegaan op het onderwijscontinuüm en continuüm van zorg. 

Onderwerpen die aan bod komen in deze protocollen: 
-    Ontwikkeling van geletterdheid en de lees- en spellingontwikkeling
-    Signalen van lees- en spellingproblemen en kenmerken van dyslexie
-    Goed lees- en spellingonderwijs
-    Sleutelvaardigheden
-    De begeleiding van leerlingen met lees- en spellingproblemen
-    Ondersteuning bieden bij andere vakken en activiteiten
-    Stappenplan & toetskalender
-    Toetsen en observeren
-    De rol van de school bij externe behandeling
-    De vergoedingsregeling dyslexie
-    Werken met protocollen vormgeven binnen het schoolbeleid

Meer informatie over de protocollen leesproblemen en dyslexie is hier te vinden: Groep 3, Groep 4, Groep 5 t/m 8

Protocol Leesproblemen en Dyslexie - SBO 

Voor het Speciaal Basisonderwijs (SBO) is een apart protocol ontwikkeld. Dit is vergelijkbaar met de protocollen voor regulier basisonderwijs maar gaat in op de specifieke behoeften van het speciaal onderwijs. Geprotocolleerd handelen helpt de leerkracht om te gaan met verschillen in leerbehoeften en doelgericht te werken aan lees- en spellingonderwijs.

Onderwerpen die aan bod komen zijn:
-    Lees- en spellingontwikkeling van de gemiddelde leerling
-    Goed lees- en spellingonderwijs
-    Toetsen & observeren
-    Sleutelvaardigheden aanvankelijk & voorgezet technisch lezen
-    Begeleiding van leerlingen met lees- en/of spellingproblemen
-    Ondersteuning bieden bij andere vakken en activiteiten
-    Rol van de school bij externe begeleiding
-    Vergoedingsregeling dyslexie
-    Werken met protocollen vormgeven binnen het schoolbeleid

Meer informatie over het Protocol Leesproblemen en Dyslexie - SBO is hier te vinden

Leesproblemen en dyslexie in het basisonderwijs - Handreiking voor aankomende leerkrachten

Elke pabo-student krijgt tijdens of na zijn opleiding wel te maken met leerlingen met lees-/spellingproblemen en dyslexie. Leesproblemen en dyslexie in het basisonderwijs is een handreiking om studenten hierop voor te bereiden. Dit ‘pabo protocol’ bevat de belangrijkste informatie uit de verschillende protocollen voor groep 1 t/m groep 8. 
Meer informatie over de Handreiking voor aankomende leerkrachten is hier te vinden.

Zelf aan de slag?

Gebruik de protocollen om na te gaan of de voorwaarden voor goed lees- en spellingonderwijs op orde zijn. Ook kun je aan de hand van de protocollen bekijken of het dyslexiebeleid zoals het nu op papier is gezet, aansluit bij recente ontwikkelingen en regelgeving op dit gebied. Daarnaast is in elk protocol in het laatste hoofdstuk beschreven welke afspraken van belang zijn om vast te leggen in het schoolbeleid. Veranderingen zijn niet alleen de verantwoordelijkheid van de leerkracht of docent, maar van alle lagen binnen en buiten de school. De Dyslexiemonitor biedt een mooi startpunt; het geeft namelijk een overzicht welke punten binnen het dyslexiebeleid al voldoende aanwezig zijn en op welke punten het nog verbeterd kan worden. 
Komt er bijvoorbeeld naar voren dat het algemene lees- en spellingonderwijs wel op orde is, maar de extra begeleiding niet goed van de grond komt? Overleg met het team samen over hoe dit aangepakt kan worden en maak hier schoolbrede afspraken over. Evalueer regelmatig met elkaar of het lukt om de afspraken uit te voeren.